Mieszkańcy ogrodu

 

Komputer 1 – Ogród (tło)

• Animacja: ogród z kwiatami, trawą, drzewami, liśćmi poruszanymi wiatrem

• Tekst AI:
  "Witajcie w naszym ogrodzie. Tutaj żyje wiele zwierząt i owadów, każdy z nich ma swoją ważną rolę."

Komputer 2 – Pszczoły i inne zapylacze

• Animacja: pszczoły miodne i samotnice latają nad kwiatami, trzmiele, muchówki, pszczoły samotnice wychodzą z hoteli dla owadów (drewniane domki lub rurki)

• Tekst AI:
  "W ogrodzie nie tylko pszczoły miodne zapylają kwiaty. Pszczoły samotnice, trzmiele i inne owady zbierają nektar i przenoszą pyłek. Możemy im pomagać, ustawiając hotele dla owadów, które dają im schronienie i miejsca do składania jaj."

Komputer 3 – Mrówki i mszyce

• Animacja: mrówki „pasą” mszyce na łodygach

• Tekst AI:
  "Mrówki pasą mszyce, bo żywią się słodką spadzią, którą mszyce wydzielają. Dzięki temu mrówki mają pożywienie, a mszyce są chronione."

Komputer 4 – Motyle

• Animacja: latają nad kwiatami, siadają na kwiatach

• Tekst AI:
  "Motyle i inne owady zapylające, takie jak trzmiele czy pszczoły samotnice, pomagają roślinom rozmnażać się. Obserwując je, możemy zobaczyć, jak ważną rolę pełnią w ogrodzie."

Komputer 5 – Biedronki

• Animacja: latają nad liśćmi i zjadają mszyce

• Tekst AI:
  "Biedronki żywią się mszycami i pomagają chronić rośliny przed szkodnikami."

Komputer 6 – Ropucha

• Animacja: skacze po trawie, łapie owady

• Tekst AI:
  "Ropuchy zjadają owady szkodliwe dla roślin, pomagając utrzymać ogród w równowadze."

Komputer 7 – Jaszczurka

• Animacja: biegnie po kamieniach i liściach

• Tekst AI:
  "Jaszczurki łapią owady szkodliwe dla roślin i pomagają zachować równowagę ekosystemu."

Komputer 8 – Dżdżownice

• Animacja: pełzną po ziemi, „przekopują” glebę

• Tekst AI:
  "Dżdżownice poprawiają glebę, tworząc próchnicę i umożliwiając roślinom lepszy dostęp do wody i składników odżywczych."

Komputer 9 – Jeż

• Animacja: porusza się po ziemi, szuka owadów i ślimaków

• Tekst AI:
  "Jeże jedzą ślimaki i owady szkodzące roślinom, dzięki czemu ogród pozostaje zdrowy."

Komputer 10 – Kret

• Animacja: kopie tunele w ziemi

• Tekst AI:
  "Kret żyje pod ziemią, jedząc owady i larwy. 

Komputer 11 – Ptaki 

• Animacja: latają nad drzewami, siadają na gałęziach, łapią owady

• Tekst AI:
  "Ptaki, takie jak kod, szpak zjadają owady szkodliwe dla roślin i pomagają utrzymać równowagę w ogrodzie."

Komputer 12 – Ślimaki

• Animacja: pełzną po liściach

• Tekst AI:
  "Ślimaki zjadają liście i mogą szkodzić roślinom, dlatego warto je obserwować."

Komputer 13 – Chrząszcze i larwy

• Animacja: dorosłe chrząszcze latają lub pełzną, larwy w ziemi żerują na korzeniach

• Tekst AI:
  "Niektóre larwy chrząszczy, zwane pędrakami, mogą niszczyć korzenie roślin. Dorosłe chrząszcze zazwyczaj nie szkodzą i pomagają w rozkładaniu martwych części roślin."

Komputer 14 – Ostatnia scena – wszyscy mieszkańcy razem

• Animacja: wszystkie zwierzęta widoczne w ogrodzie, kwiaty i trawa poruszają się na wietrze

• Tekst AI:
  "W naszym ogrodzie każdy mieszkaniec, duży czy mały, pożyteczny czy szkodnik, ma swoją ważną rolę. Dbajmy o przyrodę i obserwujmy ją uważnie!"

Parki Narodowe

 Polska ma 23 parki narodowe – każdy chroni wyjątkową przyrodę i krajobraz. Oto pełna lista wraz z krótkim opisem, żeby łatwo się zorientować:

 Parki nadmorskie i północne

• Słowiński Park Narodowy – ruchome wydmy, jeziora przybrzeżne, krajobraz jak pustynia nad morzem

• Woliński Park Narodowy – klify, żubry, piękne widoki na Bałtyk

Parki nizinne i leśne

• Białowieski Park Narodowy – ostatnia pierwotna puszcza w Europie, żubry

• Biebrzański Park Narodowy – bagna, raj dla ptaków

• Narwiański Park Narodowy – rzeka rozlewająca się na wiele koryt

• Kampinoski Park Narodowy – blisko Warszawy, wydmy i lasy

• Poleski Park Narodowy – torfowiska, żurawie

 Parki rzeczne i wodne

• Drawieński Park Narodowy – czyste rzeki, spływy kajakowe

• Park Narodowy Ujście Warty – ogromne rozlewiska, ptaki wodne

Parki górskie

• Tatrzański Park Narodowy – najwyższe góry Polski, Morskie Oko

• Babiogórski Park Narodowy – Babia Góra, surowy klimat

• Gorczański Park Narodowy – polany i widoki na Tatry

• Pieniński Park Narodowy – przełom Dunajca, spływy tratwami

• Magurski Park Narodowy – dzikie, mało uczęszczane Beskidy

• Bieszczadzki Park Narodowy – połoniny, dzika przyroda

---

 Parki wyżynne i jurajskie

• Ojcowski Park Narodowy – najmniejszy park, skały i jaskinie

• Świętokrzyski Park Narodowy – gołoborza i Łysica

• Roztoczański Park Narodowy – koniki polskie, lasy i stawy

 Parki zachodniej Polski

• Wielkopolski Park Narodowy – jeziora i pagórki polodowcowe

• Karkonoski Park Narodowy – Śnieżka, wodospady

• Park Narodowy Gór Stołowych – skalne labirynty

 Pozostałe

• Drawieński Park Narodowy – (już wyżej, ale często zaliczany też do leśnych)

• Park Narodowy Ujście Warty – (unikalny system wodny)

LIczba PI

 Liczba 

$\pi$

(Pi), nazywana ludolfiną, to stała matematyczna określająca stosunek długości obwodu koła do długości jego średnicy, w przybliżeniu wynosząca

$3,14159$

. Jest to liczba niewymierna i przestępna, co oznacza, że jej rozwinięcie dziesiętne jest nieskończone i nieokresowe. W praktyce szkolnej używa się zaokrąglenia do

$3,14$

.

 

 

 

Moje miasto - Słupsk

HERB MIASTA

Herb Słupska przedstawia:

• czerwonego gryfa pomorskiego
• na białej (srebrnej) tarczy heraldycznej
• gryf jest zwrócony w prawo, z rozpostartymi skrzydłami, z uniesionymi łapami.

Znaczenie herbu

Gryf jest symbolem Pomorza i dynastii Gryfitów, która przez wiele wieków rządziła tym regionem.
Dlatego wiele miast pomorskich (np. Szczecin czy Słupsk) używa gryfa w swoich herbach.

Ciekawostka

Najstarsze pieczęcie miejskie Słupska z gryfem pochodzą już z XIV wieku. Symbol ten podkreślał przynależność miasta do Księstwa Pomorskiego.

1. Historia miasta

Skąd pochodzi nazwa miasta?

Nazwa Słupsk prawdopodobnie pochodzi od słowa „słup”. Dawniej w rzece Słupia ustawiano drewniane słupy do budowy mostów i umocnień. Wokół przeprawy przez rzekę powstała osada, z której rozwinęło się miasto.

Prawa miejskie

Miasto otrzymało prawa miejskie dwa razy.

• 1265 rok – prawa miejskie nadał książę pomorski Świętopełk II Wielki.
• 1295 r. – potwierdzenie i odnowienie przywilejów miejskich przez księcia pomorskiego Bogusława IV z dynastii Gryfitów.

• 1310 rok – ponownie nadał je margrabia brandenburski Waldemar Wielki, ponieważ miasto zostało wcześniej zniszczone podczas walk.

Dzięki prawom miejskim mieszkańcy mogli handlować, organizować targi i budować mury obronne.

Władcy miasta

Słupskiem rządzili książęta z dynastii Gryfitów.

• Bogusław V Wielki – książę pomorski, który w XIV wieku wprowadził monety słupskie, czyli pieniądze bite w mieście.

• Bogusław X Wielki – jeden z najsłynniejszych władców Pomorza. Zjednoczył Pomorze i bardzo dbał o rozwój miast.

  • przed Zamek Książąt Pomorskich w Słupsku stoi pomnik Bogusława X, przypominający o historii miasta.

• Anna von Croy (Gryfitka) – księżna pomorska, córka Kazimierza IV Jagiellończyka, która mieszkała w Słupsku i wspierała rozwój miasta.

• Ernest Bogusław von Croy – jej syn, który również był związany z zamkiem

Kościół św. Jacka przez pewien czas był kościołem zamkowym książąt pomorskich, dlatego znalazły się w nim portrety, epitafia i nagrobki związane z tą dynastią.

W kościele św. Jacka w Słupsku można zobaczyć pamiątki po książętach pomorskich z rodu Gryfitów. W ołtarzu znajduje się obraz przedstawiający księcia Jana Fryderyka i jego żonę Erdmutę, którzy odbudowali kościół. W świątyni są też nagrobki księżnej Anny von Croy i jej syna Ernesta Bogusława, ostatnich potomków Gryfitów związanych ze Słupskiem.

2. Zabytki Słupska

Najważniejsze zabytki miasta:

• Zamek Książąt Pomorskich w Słupsku – dawny zamek książąt pomorskich, dziś muzeum.
• Młyn Zamkowy w Słupsku – średniowieczny młyn nad rzeką.
• Baszta Czarownic w Słupsku – wieża obronna, w której dawniej więziono kobiety oskarżone o czary.
• Kościół Mariacki w Słupsku – jeden z najstarszych kościołów w mieście.
• Ratusz w Słupsku – piękny budynek władz miasta.
• Brama Młyńska w Słupsku – część dawnych murów obronnych.
• Spichlerz Richtera w Słupsku – zabytkowy magazyn zboża.

 

3. Ciekawostki o mieście

Hiena z Słupska

W Słupsku stoi pomnik zwierzęcia zwanego Hiena brunatna.
To dlatego, że w 1929 roku w mieście uciekła z cyrku prawdziwa hiena. Przez kilka dni chodziła po okolicy i bardzo przestraszyła mieszkańców. Historia stała się słynną miejską legendą.

Tramwaje w Słupsku

Dawniej w Słupsku jeździły tramwaje.

• pierwszy tramwaj pojawił się w 1910 roku
• tramwaje kursowały po mieście aż do 1959 roku

Dziś można usłyszeć legendy, że czasem nocą słychać dźwięk dawnych tramwajów, choć już ich nie ma.

4. Kultura i sport

Ważne miejsca kultury

• Polska Filharmonia Sinfonia Baltica im. Wojciecha Kilara – odbywają się koncerty.
• Nowy Teatr w Słupsku – teatr dla mieszkańców miasta.
• Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku – można zobaczyć wystawy o historii regionu.

Sport

Znana drużyna koszykówki to
Czarni Słupsk.

5.  Znani ludzie ze Słupska

• Anna Łajming – pisarka opisująca życie na Pomorzu.
• Otto Freundlich – artysta i rzeźbiarz.Współczesny Słupsk

Dzielnice miasta

Miasto nie ma formalnego podziału na dzielnice w sensie administracyjnym, ale mieszkańcy używają nazw osiedli / części miasta, które dobrze znają i które pojawiają się na mapach i znakach drogowych.

Główne osiedla:

• Osiedle Niepodległości – duże osiedle mieszkalne, popularne miejsce zamieszkania.
• Osiedle Piastów – historyczna i duża część mieszkalna miasta.
• Osiedle Akademickie – przy uczelniach, z domami studenckimi i domami jednorodzinnymi.
• Osiedle Bałtyckie – północna część Słupska, blisko przemysłu i kolei.
• Osiedle Słowińskie – przy granicy miasta, spokojna zabudowa.
• Nadrzecze – część miasta nad rzeką, dawniej przemysłowa.
• Ryczewo – dawniej wieś, dziś część miasta z zabudową mieszkalną.

Centra i inne części:

• Stare Miasto (Śródmieście / Centrum) – historyczne centrum z ratuszem i zamkiem.
• Westerplatte (czasem nazywane też Osiedle Hubalczyków‑Westerplatte) – część mieszkalna na południowym wschodzie.
• Zatorze – jedna z większych części miasta (często dzielona na mniejsze osiedla, np. Jana III Sobieskiego czy Stefana Batorego)     
  
  

Te nazwy osiedli nie są formalnym podziałem administracyjnym miasta (czyli nie mają odrębnych rad osiedli czy samodzielnych organów).

Jednak są używane na mapach, w codziennych rozmowach i w planowaniu przestrzennym.

Szpital
Największym szpitalem w mieście jest
Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. Janusza Korczaka w Słupsku.

Uczelnie wyższe

W Słupsku można także studiować.
Największą uczelnią jest
Akademia Pomorska w Słupsku.
Studenci mogą uczyć się tam wielu kierunków, np.: pedagogiki, historii, biologii, informatyki, wychowania fizycznego.

---

Szkoły w Słupsku

W mieście działa wiele szkół.
Rodzaje szkół

szkoły podstawowe
licea ogólnokształcące
technika
szkoły branżowe
szkoły muzyczne i artystyczne.
Jednym z najbardziej znanych liceów jest
I Liceum Ogólnokształcące im. Bolesława Krzywoustego w Słupsku.

Ciekawostka
W Słupsk mieszka około 90 tysięcy osób.
Miasto leży nad rzeką Słupia, niedaleko morza i miasta Ustka.

Morświny

 

 

Morświny – tajemnicze ssaki Bałtyku

Co to jest morświn?

Phocoena phocoena – morświn zwyczajny

• Należy do ssaków morskich

• Jest kuzynem delfinów

• Oddycha powietrzem

• Żywi się rybami

W Polsce występuje głównie w Bałtyku.

 Gdzie żyją?

Morze Bałtyckie

• Północna część Europy

• Wody przybrzeżne

• Lubią spokojne, chłodne morza

W Bałtyku żyje bardzo mała populacja morświnów.

  Jak wyglądają

• Długość: ok. 1,5–1,8 m

• Waga: do 70 kg

• Mała, trójkątna płetwa grzbietowa

• Ciemnoszary grzbiet, jaśniejszy brzuch

---

 Czym się żywią?

• Śledzie

• Szproty

• Drobne ryby denne

Polują za pomocą echolokacji (wydają dźwięki i „słyszą” odbite fale).

 Zagrożenia

• Sieci rybackie (zaplątywanie się)

• Hałas statków

• Zanieczyszczenie morza

• Mała liczebność populacji w Bałtyku

Morświn bałtycki jest krytycznie zagrożony wyginięciem.

 Ochrona morświnów

• Monitoring populacji

• Ograniczenia połowów

• Specjalne obszary ochronne

• Edukacja ekologiczna

 Ciekawostki

• Morświny są bardzo płochliwe.

• Rzadko wyskakują nad wodę (w przeciwieństwie do delfinów).

• Żyją około 10–15 lat.

Świetnie 😊 Oto dodatkowe slajdy z ciekawostkami i porównaniami o morświnach:

Czy morświny żyją w stadach?

Phocoena phocoena

• Najczęściej żyją pojedynczo lub w małych grupach (2–3 osobniki)

• Rzadko tworzą większe stada

• Matka pływa z młodym przez kilka miesięcy

• Są bardziej skryte niż delfiny

👉 W Bałtyku są szczególnie trudne do zaobserwowania.

---

 Zwyczaje morświnów

• Polują samotnie

• Używają echolokacji do wykrywania ryb

• Są bardzo ostrożne i unikają statków

• Rzadko wyskakują nad powierzchnię wody

Morświny wynurzają się cicho – często widać tylko mały fragment grzbietu.

Jak długo wytrzymują pod wodą?

• Zazwyczaj nurkują na 1–4 minuty

• Maksymalnie mogą wytrzymać około 6 minut

• Nurkują zwykle na głębokość do 50–70 m

• Muszą oddychać powietrzem – są ssakami

Ich oddech jest szybki i cichy.

Czym różnią się od delfinów?

Porównanie z np. Tursiops truncatus

Morświn	Delfin
Mała, trójkątna płetwa grzbietowa	Zakrzywiona płetwa
Krótki, tępy pysk	Długi „dziób”
Zęby w kształcie łopatek	Stożkowate zęby
Bardziej płochliwy	Często towarzyski i ciekawski
Rzadko skacze nad wodę	Często wyskakuje i „bawi się”

 Dodatkowe ciekawostki

• Samica rodzi zwykle jedno młode co 1–2 lata

• Ciąża trwa około 10–11 miesięcy

• Młode po urodzeniu ma ok. 70–90 cm

• Morświny słyszą dźwięki o bardzo wysokiej częstotliwości

• W Bałtyku żyje jedna z najmniejszych populacji morświnów na świecie

RAFA KORALOWA

 

 

 

 

 

 

 Rafa koralowa – podwodne miasto pełne kolorów To niezwykłe miejsce w oceanie. Wygląda jak kolorowy ogród pod wodą, ale tak naprawdę jest jak miasto, w którym mieszkają tysiące różnych stworzeń! Rafa powstaje z maleńkich organizmów zwanych koralowcami. To malutkie zwierzątka, które budują twarde „domki” z wapnia. Kiedy żyją razem w ogromnych koloniach przez wiele, wiele lat – powstaje rafa. Największa rafa na świecie to Wielka Rafa Koralowa. Jest tak duża, że widać ją nawet z kosmosu!

 Kto mieszka na rafie?

Rafa to prawdziwy podwodny dom dla wielu zwierząt:

• kolorowych ryb,

• rozgwiazd,

• krabów,

• żółwi morskich,

• ośmiornic,

• a czasem nawet rekinów.

Każde z tych zwierząt ma swoje zadanie – jedne sprzątają, inne chronią, a jeszcze inne pomagają utrzymać równowagę w tym podwodnym świecie.

Dlaczego rafa jest ważna?

• Daje schronienie zwierzętom.

• Chroni wybrzeża przed silnymi falami.

• Jest źródłem pożywienia dla ludzi.

• Zachwyca swoim pięknem turystów i naukowców.

Co zagraża rafom?

Niestety, rafy są bardzo delikatne. Zagraża im:

• ocieplenie klimatu,

• zanieczyszczenie wody,

• plastik w oceanach,

• nieostrożne zachowanie ludzi.

Kiedy woda staje się za ciepła, koralowce tracą swoje kolory – to zjawisko nazywamy bieleniem rafy.

Jak możemy pomóc?

Nawet dzieci mogą pomagać:

• oszczędzając wodę i energię,

• nie śmiecąc,

• ucząc się o przyrodzie,

• dbając o środowisko wokół siebie.

Bo choć rafa koralowa jest daleko, Ziemia jest jedna – i wszyscy o nią dbamy.